Şah damarı tıkanıklığı neden olur?


Kalbi kanlandıran koroner arterlerde olduğu gibi şah damarlarının iç kısmında da ateroskleroz denilen damar sertliği durumu görülebilir. Sağlıklı bir atardamarın duvarı, esnek ve pürüzsüz bir yapıya sahiptir. Yüksek kolesterol düzeyleri, obezite, sigara kullanımı gibi bazı olumsuz faktörlerinin etkisiyle şah damarı duvarında yağlı maddeler, kolesterol atıkları, kireç kalıntıları gibi zararlı maddeler birikmeye başlar. Bu maddelerin birikmesi sonucunda, damarın duvarında aterosklerotik plak denilen kalın bir kireç tabakası meydana gelir. Bu durum şah damarında esneklik kaybı, darlık ya da tıkanıklıkla sonuçlar. Darlık nedeniyle beyne giden kan akımında azalma meydana gelir. Kan akımı kritik düzeyin altına inerse beynin oksijenlenmesi ve beslenmesi etkilenir. Şah damarlarda meydana gelen darlık zamanında ve uygun şekilde tedavi edilmezse tam bir tıkanıklığa sebep olarak kalıcı inmeye ve beyin hasarına yol açabilir. Şah damarı darlığı, inme riskinde önemli oranda artışa neden olur.

Şah damarı tıkanıklığı için risk faktörleri nelerdir? 

Karotid arter hastalığı için risk faktörleri, ateroskleroz oluşumunu artıran etkenlerle benzerdir. Bu faktörlerden en önemlileri;

İleri yaş

Sigara kullanımı

Hipertansiyon

Kan lipit ve kolesterol düzeylerinde yükseklik

Şeker hastalığı

Aşırı kilolu olmak

Sedanter yaşam tarzı

Ailede ateroskleroz, koroner arter hastalığı veya karotis arter hastalığı öyküsü

75 yaş altı erkekler aynı yaş grubundaki kadınlara göre şah damarı tıkanıklığı açısından daha yüksek risk altındadır. 75 yaşından sonra ise kadınlar erkeklere göre daha büyük risk taşır. Koroner arter hastalığı olan kişilerde karotis arter hastalığı gelişme riski daha yüksektir. Tipik olarak, karotis arterlerde koroner arterlerden birkaç yıl sonra darlık ya da tıkanık gelişir.